Hormonalna terapia zastępcza

[Głosów:0    Średnia:0/5]

Jest to stan przejściowy pomiędzy okresem zdolności reprodukcyjnej a starością.

Przekwitanie wiąże się z procesem naturalnej utraty cyklicznej funkcji jajników.

Przekwitanie nie jest już tematem wstydliwym, zakazanym w towarzystwie i omijanym skrupulatnie zarówno przez kobiety jak i mężczyzn. Obecnie o problemach kobiet dojrzałych mówi się otwarcie i bez żadnego zażenowania. A wszystko to dzięki skutecznym metodom walki z dolegliwościami związanymi z przekwitaniem. Jedną z powszechnie uznawanych i zalecanych przez specjalistów metod leczenia tych dolegliwości jest hormonalna terapia zastępcza.

Z przekwitaniem wiąże się rewolucja w organizmie kobiety, zarówno fizyczna jak i mentalna. Najważniejsze, by ten proces zaakceptować i potraktować jako kolejny, pełnowartościowy etap życia.

Zmiany hormonalne w okresie przekwitania

W trakcie przekwitania dochodzi do stopniowego wygaszania czynności hormonalnej jajników, a w konsekwencji do zmniejszenia stężenia hormonów płciowych (estrogenów). Zmiany te wyprzedzają wystąpienie menopauzy (ostatniej miesiączki w życiu kobiety) o około 5-6 lat. Po menopauzie głównym źródłem produkcji estrogenów staje się tkanka tłuszczowa. Ma to swoje naturalne konsekwencje. Kobiety, które mają nieco bardziej rozwiniętą tkankę tłuszczową mogą łagodniej odczuwać objawy przekwitania. Nie znaczy to jednak,że wskazane jest gromadzenie dodatkowych kilogramów w oczekiwaniu na menopauzę. Otyłość sprawia, że zwiększa się ryzyko wystąpienia lub nasilenia innych dolegliwości tego okresu – bólów stawów, chorób układu krążenia, zwiększenia stężenia lipidów (tłuszczów)i węglowodanów (glukozy) we krwi.

Czy tylko uderzenia gorąca?

Uderzenia gorąca – gwałtowne uczucie ciepła pojawiające się w okolicy klatki piersiowej i szyi, a następnie przesuwające się w kierunku twarzy.

W okresie przekwitania pojawia się szereg charakterystycznych objawów (tzw. objawów wypadowych) pod postacią:

  • objawów naczynioruchowych (zwiększona potliwość, tzw. uderzenia gorąca) – warto pamiętać, że podobne odczucia mogą towarzyszyć chorobom tarczycy
  • objawów fizycznego zmęczenia – bóle i zawroty głowy, odczucie mrowienia w kończynach – takie dolegliwości towarzyszyć mogą także chorobom układu nerwowego
  • objawy psychiczne – zmienność emocjonalna, nerwowość, obniżenie nastroju

Wszystkie te dolegliwości zazwyczaj mijają samoistnie, ale czas kiedy wygasną jest odmienny u każdej z kobiet. Coraz więcej kobiet nie zgadza się na obniżenie jakości swojego życiaw wyniku występowania tych objawów. Wraz z ginekologiem podejmują decyzjęo zastosowaniu leczenia w postaci hormonalnej terapii zastępczej.

Hormony – sprzymierzeniec kobiet

W hormonalnej terapii zastępczej (HTZ) wykorzystuje się leki zawierające hormony: estrogeny oraz gestageny. Do redukcji tzw. objawów wypadowych wystarczyłyby tylko te pierwsze, ale dla zachowania bezpieczeństwa onkologicznego włącza się również gestageny. Wyjątek stanowią kobiety po operacji usunięcia macicy (histerektomii) – u tych kobiet nie ma potrzeby stosowania gestagenu. Dlaczego? W naturalnym cyklu owulacyjnym błona śluzowa jamy macicy (endometrium) narasta, by w czasie krwawienia miesięcznego zostać złuszczoną i wraz z krwią usuniętą z jamy macicy. Wzrost endometrium możliwy jest dzięki działaniu estrogenów. Stosowanie ich w monoterapii u kobiet z zachowaną macicą prowadziłoby do ciągłego wzrostu błony śluzowej macicy, co wiąże się ze zwiększonym ryzykiem raka endometrium. Włączenie do terapii gestagenów umożliwia złuszczenie błony śluzowej w analogiczny do naturalnego cyklu menstruacyjnego sposób i chroni kobiety z zachowaną macicą przed zwiększeniem ryzyka raka endometrium.

HTZ doustnie czy przezskórnie?

Droga podanie hormonów zależy zarówno od preferencji pacjentki, jak i jej stanu zdrowia. Zarówno HTZ doustne, jak i przezskórne, ma swoje zalety i wady. W przypadku tej drugiej metody należy uważać, aby plaster się nie odkleił. HTZ w tabletkach nie powinna być stosowana w przypadku kamicy pęcherzyka żółciowego, zaburzeń czynności wątroby, zakrzepicy żylnej oraz zaburzeń lipidowych (głównie zwiększonego stężenia triglicerydów).

Metoda przezskórna, jak również dopochwowa, donosowa, podskórna, domięśniowa(tzw. droga parenteralna) pozwala na zmniejszenie szkodliwego wpływu hormonów na wątrobę.

Czy HTZ jest dla każdej kobiety?

Stosowanie hormonalnej terapii zastępczej, podobnie jak każda terapia, ma szereg przeciwwskazań.

Zanim leczenie zostanie włączone konieczne jest:

  • dokładne zebranie wywiadu,
  • wykonanie badania ginekologicznego,
  • wykonanie mammografii (RTG piersi) lub posiadanie wyniku mammografii nie starszego niż 1 rok
  • posiadanie aktualnego wyniku badania cytologicznego.

Jeżeli lekarz ginekolog uzna za stosowne może zlecić przeprowadzenie innych badań dodatkowych np. badania laboratoryjnego stężeń hormonów lub analizę profilu lipidowego krwi.

Na podstawie analizy tych danych lekarz ginekolog indywidualnie dla każdej pacjentki dobierze:

  • moment rozpoczęcia HTZ
  • schemat HTZ
  • rodzaj i dawkę hormonów stosowanych w HTZ
  • drogę podania HTZ
  • metodę monitorowania i czas trwania terapii hormonalnej.

To wszystko sprawi, że terapia spowoduje wyraźne zmniejszenie/ustąpienie dolegliwości,a ryzyko powikłań HTZ będzie zminimalizowane.

Za główne przeciwwskazania do włączenie HTZ uznaje się:

  • niezdiagnozowane krwawienie z dróg rodnych
  • zakrzepicę żył głębokich (ostra faza)
  • przebyty lub aktualnie występujący rak piersi
  • rak błony śluzowej jamy macicy (endometrium)
  • ostrą niewydolność wątroby
  • niektóre schorzenia mózgu

Opracowała:

Lek. med. Dorota Michałek, Samodzielny Publiczny Dziecięcy Szpital Kliniczny,
Klinika Pediatrii z poddziałem chorób dietozależnych,
ul. Działdowska 1, Warszawa

Na podstawie:

  • Bręborowicz G, Położnictwo i ginekologia, PZWL, 2010.
  • Dębski R, Paszkowski T, Pawelczyk L, Pertyński T. Terapia hormonalna okresu menopauzalnego – stan wiedzy w 2010 r. Stanowisko Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Menopauzy i Andropauzy.
  • Bądź pierwszy, który skomentuje ten wpis

    Dodaj komentarz

    Twój adres email nie zostanie opublikowany.


    *